Projekt: DYPLOM. Koncepcja urbanistyczna zagospodarowania terenu poprzemysłowego w Katowicach| Typ: Koncepcja | Powierzchnia terenu: 12,7 ha  | Lokalizacja:   50°16’28.84″N  19° 0’56.63″E |Miasto: Katowice, Polska | Rok: 2014 | Autor: Dawid Pyka

Powstawanie obszarów poprzemysłowych jest konsekwencją rozwoju gospodarczego. Proces ten jest cykliczny, co oznacza, że z biegiem czasu tereny te, jak również cała infrastruktura z nimi związana, zostają bardzo szybko wyeksploatowane. Prowadzi to zazwyczaj do przeniesienia przemysłu na nowe miejsce. Z likwidacją dużych zakładów pracy, wiąże się nie tylko opuszczenie hal produkcyjnych, lecz także wielu przyległych stref, które w znacznym stopniu utrzymywały się dzięki pracownikom zamieszkującym dany teren przy miejscu pracy. Powstają w ten sposób obszary – w potocznym języku określane mianem „księżycowego krajobrazu” – które mają zwykle bardzo negatywny, a nieraz nawet dojmujący wpływ na mieszkańców byłych osiedli robotniczych.

Skupiając się na opracowywanym terenie to obszar ten ma ok. 12 ha i stanowi część jednostki pomocniczej osady przemysłowej Józefowiec, która ukształtowała się w II połowie XIX w. Później znajdowały się tam zakłady energetyczne. Następnie Zakłady mechaniczno-optyczne „Opta”, które upadły i zostawiły po sobie niedokończone inwestycje, jak na przykład pięcio-kondygnacyjny budynek szkieletowy zagospodarowany przez Izbę Celną w Katowicach. Znajdujące się na tym terenie budynki mają charakter przemysłowy i biurowy. Wiele z nich jest w bardzo złym stanie technicznym.

Obszar objęty programem rewitalizacji znajduje się w dzielnicy Wełnowiec-Józefowiec, która jest zlokalizowana w północnej części Katowic. Jest to część miasta z funkcją mieszkalną i uzupełniającą przemysłowo-usługową. Największym plusem tego terenu jest bliskość centrum, osi kulturalnej Katowic, jednego z największych parków w aglomeracji, tzn. Parku Śląskiego, Parku Wełnowieckiego, Wesołego Miasteczka, Ogrodu zoologicznego, centrum handlowego „Silesia”. Niestety minusem jest niespójny układ siatki urbanistycznej, duża degradacja terenu między innymi w wyniku działalności górnictwa i przemysłu.

Program funkcjonalny opracowywanego terenu dokładnie odwzorowuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, z uwzględnieniem zarówno strefy produkcyjno-magazynowej, mieszkalnej jak i zieleni izolacyjnej czy strefy garaży. W strefie produkcyjnomagazynowej zostały zaprojektowane budynki biurowe typu inkubatory przedsiębiorczości z indywidualnymi wnętrzami urbanistycznymi dopasowanymi do pracy na wolnym powietrzu. Pod każdym kwartałem zlokalizowane są parkingi podziemne obsługujące zarówno budynki biurowe jak i zaprojektowane zgodnie z planem budynki mieszkalnousługowe. Na połączeniu obu stref zaprojektowany został park łączący obydwie funkcję, z jednej strony miejsce pracy, w którym można się skupić. Kompozycja w tej części jest bardziej luźna z elementami małej architektury. Druga strona parku została zaprojektowana z głośniejszymi funkcjami typu, kino plenerowe, plac zabaw, skate park, czy lodowisko. Każdy zespół mieszkalny ma również parking podziemny, jak i plac zabaw dla dzieci. Park oddziałuje na każdy zaprojektowany kwartał łącząc się z nim. Co w rezultacie znaczy, że każdy budynek znajdujący się na tym obszarze jest „zatopiony” w zieleni. Co jest bardzo ważnym elementem w zdegradowanych przemysłem dzielnicach i prowadzi do oczyszczania środowiska.

Park w projekcie został podzielony na dwie główne strefy wyznaczone przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Jedna cicha, druga głośniejsza – strefa rekreacyjna. Odpowiednio strefa ciszy jest po stronie budynków biurowych, która charakteryzuje się dużą ilością miejsc siedzących, przeznaczonych do pracy na wolnym powietrzu, przy dużej ilości zieleni znacznie ograniczającej hałas z ulicy, czy strefy rekreacji aktywnej. Druga część parku jest dużo bardziej rozbudowana o konkretne funkcje, takie jak kino plenerowe, plac zabaw dla dzieci z urządzeniami, które mogą generować prąd wykorzystywany do oświetlenia takiego miejsca. Prowadzi to do uświadamiania dzieciom wartości ekologicznych, które są coraz modniejsze i wykorzystywane w dzisiejszym społeczeństwie. Dodatkowo pozwala to wykorzystać energię dzieci do chociażby podświetlenia placu zabaw. Elementem dla starszej grupy społeczeństwa jest skate park. Może on zrzeszać ludzi w różnych grupach wiekowych i zachęca do spędzania aktywnego czasu wolnego, na świeżym powietrzu. Wielu osobom spodoba się fakt spotkań za pomocą kina plenerowego.